мұрағат
Жаңалықтар
Барлық жаңалықтар
0
385

Марат ТОҚАШБАЕВ, «Президент және халық» басылымының бас редакторы:

Жұрттың отандық телеарналарға ықыласын ау­дару­дың үш жолы бар: біріншісі – ақпараттық экспан­сиядан қорғану және ақпараттық кеңістікті белгілі бір дәрежеде жабу, екіншісі – отандық телеарналардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру, үшіншісі – осыған баға беретіндей маниторинг жасай алатын жүйені қалып­тас­тыру. Ең алдымен біз ақпараттық экспан­сиядан арылуымыз керек. Ресеймен қарым-қатына­сымыздың жақсы екені шүбәсіз, бірақ біз өзіміздің көрерменімізді, ішкі ақпараттық нарығымызды, ақпараттық қауіпсіз­дігімізді қамтамасыз етуіміз керек. Ол үшін Ресейдің барлық телеарналарын кабельдік жүйеге көшіріп, қалғандарын тоқтату керек деп есептеймін. Екінші мәселе – отандық телеарналардың өнімдерін бәсекеге қабілетті деңгейге жеткізу. Әлемдегі ірі, жетекші ақпараттық компаниялардың бағдарламаларын, жобаларын басқа мемлекеттер алып, өздерінде пай­даланады. Мысалы, «Миллионды кім ұтып алады», «Екі жұлдыз» сияқты бағдарламалар Ресей арқылы бізге де келді. Осы көшірмелердің өте төмен деңгейі көрермендерді жирендіреді. Ондай жасанды дүниелерді көргісі келмей, басқа арналарға ауысып кететіні сондықтан. Үшінші айтқан мәселе – отандық телеар­налар­дың қамтитын аудиториясының төмендігінің астарында эконо­микалық-саяси мәселе жатыр. Әлемдік деңгейде жарнама беретін 15-20 ғана компания бар. Солардан келетін жарнама қаржысының барлығы Ресейдің қалтасына түседі. Бізге ол жетпей жатыр. Қазақстан телеарналарын ешкім көрмейді деп, Ресейдің арналарына тықпалау, бұл – шетелден келетін саясат. Рейтингтік көздердің айтқанына сене беруге болмайды. Қазақ­станда отандық телеарналарды ешкім көрмейді деп айтуға болмайды. Сол үшін бізге отандық телеарналарды қанша адам көретіндігіне мониторинг жасаған дұрыс.

Айтқазы БАЙДӘУЛЕТОВ, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің ғылыми қызметкері: 

Шындығына келсек, отандық телеарналарды жергілікті тұрғындар көп көрмейді. Ресми жаңалық­тарды тыңдайды да, басқа арналарға ауыстырады. Оның себептері мынада сияқты – біріншіден, жұрт көңіл қойып тыңдайтын, елді ұйытатын хабарлар аз. Көбінесе мазмұны жағынан тым таяз, жеңіл-желпі дү­ние­­лерді көрсетуге әуес. Теледидардан көрсетіліп жа­татын бағдарламаларда тың ойлар айтылмайды, елең еткізетін ештеңе жоқ. Ескі сүрлеумен тарта бермей, ізденіс жасау керек. Бізде барлығы – қайталау, көшірме. Телебағдарлама жүргізушілерінің шеберлігі аз, тілдері де жұтаң, қатып қалған клишелерден құралған. Содан кейін халықаралық қолданыста жүрген терминдерді қазақшалай­мыз деп, ешкімге түсініксіз балама жасау да олардың жұмыс сапасын арттырмайды. Телехабарға арнайы шақырылған маманның ойын айтқызбай, сөзін қайта-қайта бөліп, өзін көрсетуге тырысатын жүргі­зушілер де көрермендердің са­­нын азайтады. Хабарларды беру әдістері, түрлері теледидарда толық қол­данылмайды. Жергілікті арналар өмір көріністерін, күнделікті тіршілікті жарқыратып беруге тырысады. Ал оны көздерімен көріп, ішінде жүр­ген­дік­тен, халыққа теледидардағы пафос, асқақтату оның жұмысына деген сенім­сіздікті қалыптастырады. Қазіргі көрерменнің талғамы жоғары, өйт­кені ол әлемдік ақпараттардың қалай берілетінін біледі. Сондықтан теле­жүр­гізушінің интеллектуалдық деңгейі, өзін экранда ұстауы, ақпаратты жет­кізу қабілеті көрермендердің ойынан шықпаса, қайтып бұл бағдар­ла­маны қоспайды. Телеарналар осы жағ­дайларды ескеріп, халықтың айт­қан сын­дарынан нәтиже шығарып жатса, бәріміз отандық арналарды көрер едік.

Ерсайын ТӨЛЕУБАЕВ, Қазақстанның Халық артисі: 

– Қазақ өзінің бет-бейнесін, өзіндік психо­ло­гиясын теледидардан таппай, отандық телеарналарға беттемейтін шығар. Бізге «еліктеу» деген аурудан арылмай болмайды. Қазақстан телеарналарындағы бағдарламалардың барлығы тек көшірмеден ғана тұрады. Жұртқа оның қажеті жоқ. Әр ұлт өнерде болсын, спортта болсын өзін іздейді. Теледидардан халық өзінің тұрмыс-тіршілігіне қатысты дүние­лерді, шаруашылыққа ақыл-кеңес беретін, жұртты ұйытатын идеологияны көргісі келеді. Егер орталық телеарнадан бірнеше жылдарға созылатын шетелдік сериалдар емес, ауыл өмірінің көріністері, жастарға бағыт-бағдар беретін ұлттық құндылықтар, тіпті әкім-қараларға сын айтылып, одан қандай нәтиже шыққаны көрсетіліп жатса, жұрт жаппай отандық телеарналарды қарар еді. Отандық телеарналардың сапасын жақсартып, жаңа деңгейге шығарғаннан кейін, шетелдік телеарналарды жауып тастаудың жолын қарастыру керек.