мұрағат
Жаңалықтар
Барлық жаңалықтар
0
90

Оралбай ӘБДІКӘРІМОВ,  Республикалық жемқорлыққа қарсы «Жаңару» қозғалысының төрағасы:

– Бұл туралы бұрыннан бері айтып келе­мін. Кеше Парламент Сенаты күші бар заңға өзгерістер енгізіп, Мәжіліске қайтарды. Бұл заң бойынша пара алған қызметкерлер үшін басшылар жауап беретін болады. Егер қол астындағы қызметкері жемқорлықпен істі болған жағдайда оның тікелей басшысы «бұл қызметте қалуға моральдік құқым жоқ» деп, өз еркімен отставкаға арыз беруі керек. Оны жоғары инстанция қабылдай ма, қабылдамай ма, ол енді басқа әңгіме. Мұндай тәртіп барлық жерде бар. Батыс, Оңтүстік Азия елдерінде бұл механизм жұмыс істейді. Түбінде біз де соған келеміз. Қызметкер бұқаралық ақпарат құралдарына жаманатты болып шықса болды, ол өз еркімен қызметтен кетеді. Ал бізде сіресіп отырып алады. Тікелей бастығы да қарамағындағы қызметкер үшін жауап беруі тиіс, бұған жемқорлықты жоюдың бір әдісі деп қарау керек. Сонда ол қол астындағыларды тәрбиелеп, коррупцияның алдын алуға жұмыс жасайды. Кейбір жағдайда қызметкердің пара алуына бастығы мәжбүрлеп, артынан бөлісетін шығар. Оны құқық қорғау органдары анықтайды. Егер мұндай жағдайға бастығы итер­мелегені дәлелденсе оған да қылмыстық іс қозғалады.

Серікқали МУСИН, заңгер:

– Қарамағындағы қызметкері пара алған басшының қызметтен кеткенін толықтай қолдаймын. Жемқорлықпен күрес осыдан басталу керек. Біздегі басшылар қол астын­дағылар үшін жауап бермейді. Мұндай жағдайда пара алуды басшының өзі ұйым­дастыруы да мүмкін ғой. Бізге коррупциямен күрестің шетелдік әдісіне баяғыда-ақ көшу керек еді. Батыс елдерінде мемлекеттік қызметтегілердің бірі пара алып «былғанса» де­партаменттің барлық басшылары, тіпті сол ведомствоның басшысы да қызметтен кетеді. Мысалы, Жапон үкіметінде бірнеше рет осындай жағдайлар болды, оларда коррупциямен осылай күреседі. Егер қызметкер мұны бастығын қызметтен тайдыру үшін қасақана істесе, оны қызметтік тексеру жасау арқылы анықтау керек. 

Көпесбай ЖАНПЕЙІСОВ,  Ұлы Отан соғысы, әскери қызмет және тыл еңбеккерлері ардагерлерінің Алматы қалалық комитеті төрағасы:

–Бұл заңды біз тым кешеуілдетіп шығарып жатырмыз. Кез келген басшы қарамағын­дағыларды тәрбиелеуге, қызметтік міндет­терін тиімді атқаруға үйретеді. Бастық жан-жақты басқаруға міндетті. Сол үшін ол жоғары жалақы алады. Ал ол дұрыс тәрбиелей алмаса, сол үшін жауап беруі тиіс. Қарамағындағы қызметкер пара алды екен, одан жоғары тұрған басшы жауап берсін. Бұл жерде үлкен бастықтары емес, сол қызметкерге тапсырма беретін басшы жауапты. Егер басшы жұмысты дұрыс ұйымдастырған болса, онда қызметкер пара ала алмайды. Жұмыстың барлығы заң жүзінде атқарылады. Бұл жерде «бастық өз ісін жақсы білетін мықты, тәжірибелі маман еді» деп жұмсақтауға болмайды. Қарамағындағылар пара алатын бастық – ол жақсы басшы бола алмайды.

Советхан СӘКЕНОВ, Алматы облыстық сотының аппеляциялық алқа төрағасы: 

–Жалпы алғанда, әрбір басшы қарама­ғындағы қызметкерлер үшін жауап береді, негізінен, тікелей бастықтары жауап беруге міндетті. Мысалы, министр орынбасарларына, орынбасарлары департамент басшыларына, ал олар басқарма, бөлім болып кете береді. Өзінің қарамағында кім істеп жүргенін біл­месе ол – бастық емес. Бірге жұмыс істеп жүр­ген адамдар бір-бірін жақсы біледі. Пара алатын немесе алмайтын қызметкер белгілі болады. Қызметке алғанда оны алдымен тексереді, бір адамдар жұмысқа алу туралы кеңес береді. Міне, сол адамдар да өзі қолдау көрсеткен қызметкердің тәртібіне жауапты болуы керек. Қара­мағындағы адам пара алып ұсталып жатқан бастықты орнынан алу ешқандай қиянат емес. Бұл шараны дұрыс деп есептеймін.