«Қазақстан отбасылары» ұлттық баяндамасының деректері негізінде (іріктеме -– 3 000 респондент) қазақстандықтардың өз балаларының бойында бірінші кезекте қандай құндылықтарды тәрбиелейтіні туралы сұраққа берген жауаптарының үлесі көрсетілген, – деп хабарлайды Aikyn.kz сайты Қазақстандық қоғамдық даму институтына сілтеме жасап.
Мәліметтер төрт жас бойынша топтастырылды (18-28 жас, 29-45 жас, 46-60 жас, 61 жас және одан үлкендер), ал жауаптардың жалпы жиыны 100%-дан асады, себебі респонденттер бірнеше жауап нұсқасын таңдай алған.
Нәтижелерді талдау көрсеткендей, барлық қасиеттердің ішінде ең басты орында еңбекқорлық тұр, оның маңыздылығы респонденттердің жасы ұлғайған сайын артып отырады. Егер 18-ден 28 жасқа дейінгі жастар тобында ол 26,8%-ды құраса, орта жастағы (29-45 жас) азаматтар арасында бұл көрсеткіш 38,3%-ға дейін өседі, 46-60 жас тобында 44,9%-ға жетеді, ал 61 жастан асқан қарттар арасында рекордтық 51%-ды жинап, ең басты басымдыққа айналады.
Маңыздылығы жағынан екінші орында тұрған құндылық – шыншылдық. Бұл көрсеткіш те сауалнамаға қатысқандардың жасы өскен сайын тұрақты өсім байқатады: ең жас аудиториядағы 21,2%-дан орта жастағы топтарда 32,5%-ға және 36,1%-ға дейін өсіп, үлкен буын арасында өзінің ең жоғары шегіне – 36,9%-ға жетеді.
Дәстүрлі үлкендерді құрметтеу құндылығы барлық жас санаттарында «барлық адамдарды сыйлау» көрсеткішінен айтарлықтай басым болып отыр. Үлкендерді құрметтеуді жастардың 17,2%-ы, 29-45 жастағы респонденттердің 29%-ы тәрбиелесе, ересек топтарда бұл көрсеткіш шамамен 34% деңгейінде (тиісінше 34,1% және 33,5%) тұрақталады. Сонымен қатар барлық адамдарды сыйлау көрсеткіштері әлдеқайда төмен: жастар арасындағы 13,6%-дан 46-60 жас санатындағы ең жоғары көрсеткіш – 24,1%-ға дейін жетеді, одан кейін ең үлкен топта 24%-ға дейін сәл төмендейді.
Өзін-өзі сыйлау құндылығы ерекше динамиканы көрсетіп отыр, бұл – егде жас тобында төмендеген жалғыз көрсеткіш. Егер жастар арасында ол 20,7%-ды құрап, кейін 25%-ға дейін (29-45 жас) өссе және 46-60 жаста ең жоғары шегіне – 26,6%-ға жетсе, 61 жастан асқан қазақстандықтар арасында өзін-өзі құрметтеу құндылығы 23,4%-ға дейін төмендейді.
Осылайша, жалпы үрдіс респонденттердің жасы ұлғайған сайын бала тәрбиесіндегі негізгі моральдық-әдептілік құндылықтарға әлдеқайда көп көңіл бөлуге бейім екенін көрсетеді. Бұл ретте үлкен буын «еңбекқорлық – шыншылдық – үлкендерді құрметтеу» үштігіне баса назар аударса, орта буын (29-60 жас) өзін-өзі құрметтеу сияқты тұлғалық аспектілерге де мән береді.