Кейбір әндер жеке туынды шеңберінен шығып, белгілі бір дәуірдің белгісіне айналады. Әлемнің әр түкпірінде адамдар бір фильмді көріп, бір ырғаққа биледі. Тілі, мәдениеті бөлек аудиторияны біріктірген шығармалар бар. Солардың ішінде ең танымал екеуі – My Heart Will Go On мен Macarena. Бұл екі ән әлемдік музыка тарихында әртүрлі жолмен есте қалды. Бірі – трагедиялық махаббаттың үні, екіншісі – жаппай бидің символы. Бірақ екеуін біріктіретін нәрсе бар. Уақыт өте келе олар жай хит емес, тұтас бір кезеңнің музыкалық белгісіне айналды.
Кино арқылы мәңгі қалған ән
My Heart Will Go On 1997 жылы шықты. Орындаушысы — Celine Dion. Ән Titanic фильмімен бірге танылды.
Бұл ән жеке сингл ретінде емес, киноның эмоционалдық жалғасы ретінде қабылданды. Фильмдегі махаббат хикаясы, апат, қайғы бәрі де осы әуенмен байланды. Әнді фильмнен бөлек елестету қиын еді. Мәтінінде діни немесе нақты тарихи сипат жоқ. Негізгі ойы – жоғалтудан кейін де сезімнің сақталуы. Осы мазмұн-мағына оны кез келген мәдени ортада түсінікті етті.
Ән фильмге арналған бола тұра, 1990 жылдардың соңында дербес символға айналды. Радио, телеарна, марапат кештері арқылы ол әлемдік хитке айналды. Бүгінде бұл әуенді естіген сәтте көп адам «Титаник» бейнесін автоматты түрде көз алдына елестетеді.
My Heart Will Go On неге ондаған жыл бойы ұмытылмай келеді? Оның құпиясы – эмоционалдық құрылымында. Әуені баяу басталып, біртіндеп күшейеді. Қайырмасы кең тыныспен айтылады. Әнді орындау техникалық жағынан күрделі болса да, мелодиясы есте қалады. Мәтіні белгілі бір елге немесе идеологияға байланбаған. Махаббат, естелік, жалғасу… Сондықтан бұл әнді түсіну үшін арнайы мәдени код қажет емес.
My Heart Will Go On әнінің мазмұндық аудармасы:
Әр түн сайын сені көремін түсімде,
Сол арқылы сенің әлі тірі екеніңді сеземін.
Арадағы қашықтыққа қарамастан,
Сен жүрегіме келіп, өмірдің жалғасатынын көрсетесің.
Жақынсың ба, алыстасың ба — бәрібір,
Жүрек соғуын тоқтатпайды.
Бірде есік ашылғандай, үнсіз ғана келетіндейсің
Жүрегім "сен" деп соға береді,
Уақыт өтсе де, тоқтамайды.
Бұл – кеме қираған сәттің емес, сол сәттен кейін де үзілмей қалған сезімнің әні болса керек.
Би арқылы тараған әлемдік феномен
Macarena 1993 жылы шықты. Авторы әрі орындаушысы – Los del Río.
Ән алғаш Испанияда танылды, кейін ремикс нұсқасы арқылы халықаралық хитке айналды. Бұл әннің таралуына негізгі себеп – би. Қарапайым қозғалыстардан тұратын қимылдар жаппай қайталанды. Ән жеке тыңдауға емес, ұжымдық орындауға арналғандай әсер қалдырды.
Мәтінінде терең философиялық мазмұн жоқ. Әңгіме жеңіл, күнделікті оқиға туралы. Бірақ дәл осы қарапайымдық оны тез қабылдайтындай етті.
1990 жылдардың ортасына қарай Macarena әлемдік поп-мәдениеттің белгісіне айналды. Спорттық жарыстарда, мерекелік кештерде, телебағдарламаларда орындалды. Ән басталған сәтте адамдар автоматты түрде би қимылдарын қайталай бастайтын құбылыс қалыптасты.
Macarena неге ұзақ уақыт есте қалды? Оның құпиясы – ырғақтық құрылымында. Ырғағы анық, қайырмасы қайталамалы. Әнді кәсіби биші де, бала да орындай алады. Қарапайым ырғақ, қайталанатын сөз, топтық қозғалыс… Сондықтан түсіндіруді қажет етпейді.
Macarena әнінің мазмұндық аудармасы:
Би басталса, мені «Макарена» деп атайды,
Адамдар «әдемісің» деп күлімдейді.
Қарап тұрады, жақындағысы келеді,
Бірақ тек жанымда билеумен шектеледі.
Маған ілес, ырғақты бірге сезін,
Қимылға қосыл, көңілді босат.
Егер сен де осы сәтке лайық болсаң,
Түн сенімен жалғасуы мүмкін.
Қайырмасы:
Денеңе еркіндік бер, Макарена,
Ырғаққа бойыңды тапсыр.
Бұл сәт — қуаныш үшін,
Қозғалыс үшін.
Денең билегісі келеді —
Оған кедергі жасама.
Эй, Макарена,
Әуенге ер де, тоқтама.
Бұл – ойлануға емес, қозғалуға арналған сәт.
Бұл екі ән бір дәуірдің екі түрлі бейнесін көрсетеді. My Heart Will Go On – ішкі сезім мен естеліктің музыкасы. Macarena – ұжымдық қозғалыс пен жеңіл думанның белгісі. Бірі трагедия арқылы есте қалса, екіншісі би арқылы тарады. Осы айырмашылық оларды қарсы қоймайды. Керісінше, бір кезеңнің ішінде екі түрлі музыкалық феномен қатар өмір сүре алатынын көрсетеді.
Назар аударыңыз: Бұл мақала авторлық құқықпен қорғалған. Мәтіннің толық нұсқасын көшіру, тарату немесе басқа басылымдарға жариялағанда авторы көрсетіп, Аikyn.kz сайтына белсенді гиперсілтеме беру міндетті. Мақаланың жекелеген бөліктерін пайдаланғанда да осы талап сақталуы тиіс.