Ынтымақтастықты нығайтудың негізі қаланды

Іс-шара барысында Қасым-Жомарт Тоқаев пен Уильям Руто бір-біріне ресми де­легация мүшелерін таныстырды. Құрмет қарауылы ротасының бастығы ра­порт берген соң екі елдің әнұрандары шырқалды. Содан кейін мемлекеттер басшылары шағын құрамда келіссөз жүргізді.

Қасым-Жомарт Тоқаев Уильям Ру­тоға Астанаға бизнесмендерден құралған үлкен делегацияны бастап сапармен кел­гені үшін ризашылығын білдірді.

– Бұл мемлекеттеріміздің арасындағы ын­тымақтастықты нығайтуға ниетті еке­ніңізді көрсетеді. Кения – Африкадағы өте маңызды серіктесіміз. Сіздің еліңіз құрлықта саяси және экономикалық тұр­ғыдан қарқынды дамып келеді. Көптеген бағытта ықпалдастығымызды кеңейтудің тың мүмкіндіктері бар. Біз бұған қуа­ныш­тымыз. Оны табысты түрде ілгерілете ала­тынымызға сенімдімін. Бүгін екі­жақ­ты экономикалық және гуманитарлық ын­ты­мақтастық перспективасын талқы­лай­мыз. Найроби Африкадағы халық­ара­лық орталық ретінде танылғаны мәлім. Онда БҰҰ жүйесіндегі ұйымдар орнала­сып, тұрақты жұмыс істеп келеді. Осыған байланысты Қазақстан Найробиде ел­шілік ашу туралы шешім қабылдаған бо­латын, – деді Қазақстан Президенті.

Уильям Руто Кения Қазақстанды сау­да мен инвестицияны дамытудағы маңыз­ды логистикалық хаб ретінде қарас­тыра­тынын атап өтті.

– Қазірдің өзінде елдеріміз ара­сын­да­ғы тауар айналымында өсім байқалады. Біз Қазақстан арқылы негізгі ауылшаруа­шы­лық өнімдерімізді Еуразия нарығына экс­порттауға ниет танытып отырмыз. Са­пар аясында елдеріміз арасындағы ын­тымақтастықты тереңдетуге қажетті құ­қықтық негіз қалап, тың мүмкіндіктерге жол ашатын бірқатар құжатқа қол қоя­мыз, – деді Кения Президенті.

Бұдан кейін Қазақстан мен Кения пре­зиденттері кеңейтілген құрамда ке­ліс­сөз жүргізді. Екі елдің ресми делегация мү­шелерінің қатысуымен өткен келіссөз барысында саяси, сауда-экономикалық және мәдени-гуманитарлық ынты­мақ­тас­тық перспективасы қарастырылды.

Мемлекет басшысы Кения Қазақ­стан­ның Африка құрлығындағы маңызды әрі сенімді серіктестерінің бірі екенін атап өтті.

– Кения – Африканың қарқынды да­мып келе жатқан және озық елдерінің бірі. Географиялық тұрғыдан елдеріміз ал­шақ орналасса да, бізді жаңғыруға де­ген ұмтылыс пен болашаққа сенімді көз­­­­­­қарас біріктіреді. Қазақстан Еуразия жүрегінде орын тепкен, ал Кения Шығыс Аф­риканың экономикалық орталығы са­налады. Бұл екіжақты серіктестікті кеңей­ту тұрғысынан айрықша мәнге ие. Біз нарықтарды және көлік бағдарларын бай­ла­ныстырып, инвестициялар мен тың мүмкіндіктерге жол ашу арқылы Ор­та­лық Азия мен Африка арасына дә­некер бола аламыз. Жаңа ғана екіжақты қарым-қатынастың негізгі бағыттарын тал­қылап, халықаралық күн тәртібі жө­нін­де пікір алмастық. Елдеріміздің жаһан­­­дық мәселелерге қатысты ұста­ным­дары ұқсас. Біз бейбіт сыртқы саясат жүр­гізіп, мультилатерализм қағидатына сай әлемдік тәртіпті дәйекті түрде жақтап келеміз. Қазақстан тарапы ортақ мақ­сат­тарды өзара тиімді әрі нақты жобаларға ұлас­тыруға дайын. Бүгінгі сапар бары­сын­да қол жеткізілген келісімдер Қа­зақстан мен Кения ынтымақтастығын жаңа және сапалы деңгейге көтеретініне сенімдімін, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президент өзара сауда мен инвес­ти­ция мүмкіндіктерін кеңейту үшін Іскер­лік кеңес құруды ұсынды.

Өз кезегінде Уильям Руто Қасым-Жомарт Тоқаевпен 2023 жылы Нью-Йорк қаласында өткен БҰҰ Бас Ассамб­лея­сының сессиясы аясында кездескенін атап өтті. Ол осы жүздесу екі елдің ара­сын­да 1993 жылы қаланған қарым-қаты­нас­ты одан әрі нығайтуға негіз болғанын жеткізді.

– Президент мырза, Найроби қала­сын­да тұрақты елші тағайындау туралы ше­шіміңіз Сіздің және Үкіметіңіздің Қа­зақстан мен Кения арасындағы байла­ныс­тарды ілгерілетуге маңыз беріп отыр­ғандарыңызды байқатады. Менің са­парым – елдеріміздің ынтымақтастығын нығайтуды көздейтін нақты қадам. Оған еш күмән жоқ. Өзара сауда-саттықты арт­тыру бағытында айтарлықтай әлеуе­тіміз бар деп ойлаймын, – деді Кения Президенті.

Тараптар сауда-саттық, ауыл шаруа­шы­лығы, көлік-логистика, тау-кен өн­ді­рісі, жаңартылатын энергия көздері, ақ­параттық технологиялар, электрондық үкімет, ғарыш, қаржы және туризм секіл­ді салаларда серіктестікті нығайту перс­пек­тивасын талқылады.

Мемлекеттер басшылары мәдени-гу­манитарлық бағытта жоғары оқу орын­дары­ның арасында тығыз байланысты жолға қоюға, туризм бастамаларын өзара қолдауға және биоалуантүрлілікті сақтау ісінде тәжірибе алмасуға мүмкіндік мол екенін атап өтті.

Осыдан соң Мемлекет басшысы Ке­ния Президенті Уильям Рутоға І дәрежелі «Дос­тық» орденін тапсырды. Қасым-Жомарт Тоқаев бүгінгі жоғары деңгейдегі келіссөздер Қазақстан – Кения қарым-қатынасын одан әрі тереңдетуге, оны жаңа деңгейге шығаруға берік негіз қалағанын айтты.

– Қарым-қатынасымызды дамы­туда­ғы күш-жігеріңіз ерекше маңызға ие. Сіз­ді Қазақстанда сенімді дос және ха­лықаралық деңгейдегі көрнекті мемлекет қай­раткері ретінде таниды. Кенияны эко­­­­номикалық тұрғыдан өркендетуге, ел­ді жаңғыртуға, халықтың әл-ауқатын арт­­тыруға бағытталған ауқымды рефор­ма­ларыңыз құрметке лайық, – деді Қа­зақ­­стан Президенті.

Мемлекет басшысы Кения Президен­тінің Африкадағы бірлікті сақтауға, әлем­дік қоғамдастықпен мазмұнды се­ріктестікті дамытуға ықпал ететін сын­дар­лы диалогқа бейіл екенін атап өтті.

– Қазақстан мен Кения арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға елеулі үлес қос­қаныңызды ескере отырып, Сізге І дә­режелі «Достық» орденін тапсыруды зор мәртебе санаймын. Бұл жоғары мара­пат – Қазақстанның шексіз құрметі мен ризашылығының, сенім мен өзара құр­метке негізделген қарым-қатынасты жан­дандыру ниетінің белгісі, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Уильям Руто осы жоғары марапатты Кения мен Қазақстан арасындағы мыз­ғымас достықтың нышаны ретінде қабыл ала­тынын жеткізді. Бұл бейбітшілікке, ынтымақтастыққа және түрлі құрлықтағы ха­лықтардың мәдениетін өзара байытуға қатысты ортақ ниетті көрсетеді.

– Орденді таққан кезде бірлік, құрмет пен ынтымақ сияқты құндылықтарға ықы­ласым арта түскенін сезіндім. Мен атал­ған жоғары марапатты үйлесімді өр­кендеу жолында Қазақстан халқымен тізе қосып, әрекет етіп келе жатқан Кения жұр­тының атынан қабылдаймын. Осы ар­қылы серіктестігіміз бекіп, екі ел ара­сын­дағы достық ұрпақтан ұрпаққа жалға­сады деп сенемін, – деді Кения Президенті.

Мазмұнды келіссөздер мәні

Қасым-Жомарт Тоқаев пен Уильям Руто БАҚ өкілдеріне арналған брифинг өт­кізді. Мемлекет басшысы Кения Пре­зи­­­­дентінің елімізге жасаған алғашқы та­рихи сапары қос мемлекеттің ынты­мақ­тастығын жаңа белеске көтеретініне сенім білдірді.

– Кения – Қазақстанның Африка құрлығындағы ең ірі және сенімді сауда се­ріктесінің бірі. Біз екі елдің ықпал­дас­тығын одан әрі бекемдей түсуге ниеттіміз. Кения Республикасы кейінгі жылдары да­мудың даңғыл жолына шықты. Шығыс Африканың жауһары саналатын бұл ел қаржы, ауыл шаруашылығы, көлік-логистика және басқа да салаларда елеулі жетістікке қол жеткізді. Найроби қаласы маңызды халықаралық дипломатия орта­лы­ғы саналады. Мұнда Біріккен Ұлттар Ұйы­мының бірнеше құрылымы тиімді жұ­мыс істеп тұр. Жалпы алғанда, Кения­ның әлемдік сахнадағы беделі артып ке­леді. Бұл Президент Рутоның сарабдал сая­саты мен көреген көшбасшылығының нә­тижесі деп білеміз. Біз былтыр Най­ро­биде өз елшілігімізді аштық. Бұл шешім Қа­зақстанның Кенияға шынайы ықы­ласы мен достығын аңғартады. Жалпы, бұл – Қазақстанның Африка құрлығын­дағы алтыншы дипломатиялық өкілдігі. Еліміз Африка мемлекеттерімен байла­ны­сын бекемдеуге баса мән береді, – деді Қазақстан Президенті.

Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуын­ша, тараптар бірқатар маңызды мәселе бойын­ша мазмұнды келіссөз жүргізген.

– Әсіресе сауда-экономикалық ық­пал­дастықты кеңейтуге назар аудардық. Көлік, ауыл шаруашылығы, ақпараттық технологиялар, туризм, өнеркәсіп және басқа да салада бірлескен жобаларды іске асыруға уағдаластық. Елдеріміздің ара­сын­да тұрақты түрде тікелей әуе рейстерін ашу мүмкіндігі туралы да пікір алмастық. Біз ауыл шаруашылығы өнімдерін, ең ал­­дымен, бидайды және өзге де тауар­лар­ды Африка нарығына жеткізуге мүд­деліміз. Осы мақсатпен Момбаса портын пай­да­лану мәселесін қарастырдық. Бұл – осы аймақтың сегіз мемлекетіне жол ашатын Шығыс Африкадағы ең ірі логистика орталығының бірі. Бүгінде Қазақстан на­рығында Кенияның бірқатар тауары, соның ішінде шай және кофе өнімдері бар. Мұны екі ел арасында орныққан тұрақты сауда қатынасының көрінісі деуге болады. Сонымен қатар біз Кения өнім­дерін Қазақстан арқылы Еуразия ел­деріне жеткізу мәселесін талқыладық. Сауда-экономикалық ықпалдастықты жаңа деңгейге көтеру қажет екенін айт­тық. Қазақстан-Кения Іскерлік кеңесін құру туралы бастама көтердік. Бұл кеңес нақты жобаларды ілгерілетуге, өзара алыс-берісті арттыруға мүмкіндік береді, – деді Мемлекет басшысы.

Қазақстан Президенті Кения еліміз­дің Egov жүйесіндегі, ғарыш және ақпа­рат­тық технология салаларындағы жетіс­ті­гіне қызығушылық танытып отырғанын айтты.

– Сапар аясында Президент Руто мыр­за Alem.АI халықаралық жасанды ин­­теллект орталығының және Қазақ­стан­ның ұлттық ғарыш орталығының жұ­мысымен танысады. Келіссөздер ба­ры­­сында мәдениет, туризм, білім және ғы­лым салаларындағы байланыстарға да көңіл бөлдік. Кения табиғатты қорғау және биоалуандықты сақтау мәселесіне ай­рықша мән береді. Бұл ұстаным біздің елі­міздегі «Таза Қазақстан» идео­ло­гия­сымен үндес екенін ерекше атап өткім ке­леді. Сондай-ақ бүгін елордамызда Қа­зақстан–Кения бизнес-форумы өтіп жа­тыр. Осы маңызды жиынға екі елдің іс­кер азаматтары қатысуда. Бұл іс-шара қос тараптың алыс-берісін одан әрі те­рең­детуге мүмкіндік берері сөзсіз. Біз үкі­меттерімізге жан-жақты серіктестікті жан­дандыру үшін нақты шаралар қабыл­дау жөнінде тапсырма беруге уағдалас-тық, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Президенттер келіссөз барысында ха­лықаралық мәселелер жөнінде пікір алмасқан.

– Африка құрлығындағы және Таяу Шы­ғыстағы ахуалды талқыладық. Най­ро­би аймақтық қақтығыстарды реттеуді көз­дейтін бітімгерлік бастамаларға бел­сен­ді қолдау көрсетуде. Сондай-ақ Ке­ния Африкадағы бейбітшілік пен тұрақ­ты­лықты нығайту үшін жүйелі жұмыс жүр­гізіп келеді. Біз мұны жоғары баға­лай­мыз. Әлемдегі көптеген түйткілге қа­тыс­ты Қазақстан мен Кенияның ұста­нымдары – ұқсас. Екі ел де халықаралық мәселелерді тек бейбіт, дипломатиялық жолмен, яғни, келіссөздер арқылы шешу керек деп есептейді. Біз Біріккен Ұлттар Ұйымы және басқа да халықаралық құ­рылымдар аясындағы ықпалдастығы­мызды күшейтуге келістік. Жалпы, бү­гін­гі келіссөздер нәтижелі әрі мазмұнды болды деуге толық негіз бар. Біз Қазақ­стан мен Кения арасындағы байланысты нығайтуға, өзара тиімді серіктестікті кеңейтуге және түрлі саладағы нақты жо­баларды бірлесіп жүзеге асыруға дайын­быз. Бұл екі елдің де мүддесіне сай ке­леді, – деді Мемлекет басшысы.

Кения Президенті Мемлекет басшы­сы­мен көптеген саладағы ынтымақтас­тықты тереңдетуге бағытталған сындарлы және нәтижелі келіссөз жүргізгеніне на­зар аударды.

– Біз екіжақты қарым-қатынастың қа­зіргі жай-күйін қарастырып, сауда, ин­вестиция, инновация және өңірлік өза­ра ықпалдастық бағыттарындағы нақ­ты шараларды іске асыру жайында уа­ғ­даластық. Кения Қазақстанды маңызды стратегиялық серіктес және Орталық Азия­ға, тұтас Еуразия аймағына негізгі қақ­па санайды. Біз Қазақстанның Шы­ғыс және Орталық Африка елдерімен бай­ланысына дәнекер болуға дайынбыз. Қа­зақстан тарапына Найроби қаласында құрлықтағы қызметін ұйымдастырудың стратегиялық базасын жасақтауды, ал Момбаса және Ламу порттарын өңірлік нарық­қа шығу үшін негізгі логистикалық хаб ретінде қарастыруды ұсындық, – деді Уильям Руто.

Экономикалық байланыстар тереңдейді

Қасым-Жомарт Тоқаев пен Уильям Руто «Қазақстан-Кения» бизнес форумы­на қатысты.

Мемлекет басшысы қазіргі уақытта Қа­зақстан мен Кения арасындағы қа­рым-қатынас қарқынды дамып келе жат­­­­қанын атап өтті. Бұл саяси шешімдерді бе­кітуге және екіжақты байланыстарды ны­ғайтуға қос тараптың да ниетті екенін көрсетеді.

– Президент Уильям Рутомен жүр­гіз­ген нәтижелі әрі мазмұнды келіссөз ба­ры­­сында көптеген бағыттағы өзара тиім­ді ынтымақтастықты тереңдетуге ниетті еке­­­­­німізді растадық. Сондай-ақ серік­тес­тік­­тің жаңа бағыттарын айқындадық. Эко­номикалық байланыстарымыз таяу ара­да нақты іске ұласады деп ойлаймын, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев экономи­ка­лық серіктестікті жандандыру бойынша бірқатар бастама көтерді.

– Сауда мен инвестиция саласындағы диа­логтың арнаулы платформасына ай­налатын «Қазақстан – Кения» іскерлік кеңе­сін бекіту қажет. Бизнес-миссия­лар­дың барыс-келісін тұрақты түрде ұйым­дастыру компаниялардың өркендеуіне ықпал етеді. Қазақстанның Кениядағы биз­нес мәселелерін үйлестіру бойынша Құр­метті консулын тағайындау елдері­міз­дің кәсіпкерлері арасындағы байла­ныс­ты арттыруға септігін тигізеді. Соны­мен қатар көлік-логистика инфрақұры­лы­мын жақсарту перспективасы мен тың мүм­кіндіктерді пайдалану жөніндегі сарап­шылар тобын құру ұсынылады. Осы шараларды іске асыру министрлер дең­гейіндегі Сауда-экономикалық ынты­мақ­тастық бойынша үкіметаралық ко­мис­сияны тездетіп құруға берік негіз бо­лады деп сенемін. Сондай-ақ бизнес тәж­ірибелерін зерделеу үшін Кенияға іскерлік орта өкілдерінен құралған топ жі­беруге уағдаластық, – деді Мемлекет бас­шысы.

Президенттің айтуынша, Қазақстан – Орталық Азиядағы экономикасы ірі ел­дер­дің бірі. Өсім динамикасы – 6,5 пайыз.

– Шағын және орта бизнес – эко­но­микамыздың 40 пайызына жуығын құ­рай­ды. Ел жетістіктерінің мәні осында. Мем­лекеттегі тұрақты саяси ахуал эко­но­миканың орнықты дамуын қамтамасыз етіп отыр. Жалпыхалықтық референ­дум­да қабылданған жаңа Конституция ин­весторлар құқығын қорғаудың кепіліне ай­налды. Қазақстан инвесторлардың құқықтары мен мүдделерін қорғайтын тар­тымды институционалдық база қа­лып­тастырды. Институционалдық қауіп­сіздік арқылы ұзақмерзімді ынталандыру шара­ларын ұсынамыз. Енді шетелдік кәсіпкерлер инвесторларға салықтық және миграциялық жеңілдіктер беретін Altyn Visa бірегей бағдарламасын толық пай­далана алады. Осы орайда кениялық биз­нестің көшбасшыларын аталған мүм­кіндіктерді қолданып, Қазақстанды ин­вестиция, өсім және ұзақмерзімді серік­тестік үшін стратегиялық бағыт ретінде қарастыруға шақырамын, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы екіжақты ынты­мақ­тастықты тереңдетудің бірқатар перс­пективті салаларына тоқталды.

– Қазақстан Еуразияның негізгі көлік ха­бы ретінде қалыптасты. Бүгінде Қытай мен Еуропа арасындағы құрлық арқылы тасымалданатын жүктің шамамен 85 пайы­зы еліміздің аумағынан өтеді. Орта дә­ліз атауымен белгілі Транскаспий ха­лықаралық көлік бағдарын белсенді түр­де ілгерілетіп келеміз. Ал Кения – 300 мил­лион халқы бар Шығыс Африка на­ры­ғына кедергісіз кіруге мүмкіндік бере­тін басты логистикалық қақпа. Орта дә­ліз­ді Африканың маңызды теңіз жол­дарымен жалғау қажет. Осы мақсатта «Бір белдеу, бір жол» бастамасының әлеуетін толық пайдаланған жөн. Қазақстан Шы­ғыс Африканың ірі көлік-логистика же­лісі саналатын Кениядағы Момбаса және Ла­му порттарымен байланыс орнатуға әзір. Бұл айлақтар қазақстандық металл өнім­дері, құрылыс материалдары, сон­дай-ақ ауыл шаруашылығы мен тағам өнім­дерінің экспортын айтарлықтай арт­тыруға жол ашады. Теңіз жолына қоса әуеқатынасын дамыту жүк жеткізуді ба­рын­ша жеделдетеді. Қазақстандағы «ашық аспан» режимі әлемдік авиата­сы­малдаушылар үшін жақсы ынталандыру болмақ. Ең әуелі, екі ел арасында әуе жүк та­сы­малын іске қосу мүмкіндіктерін зер­делеуді ұсынамын. Әрине, біздің ұзақ­мер­зімді міндеттеріміздің бірі – Астана мен Найроби арасында тікелей әуерейс­те­рін ұйымдастыру, – деді Президент.

Қасым-Жомарт Тоқаев ауыл шаруа­шы­лығы мен азық-түлік қауіпсіздігі са­ла­с­ындағы ынтымақтастықты тағы бір ба­сым бағыт ретінде атады.

– Қазақстан негізгі азық-түлік дақыл­да­рын өндіретін әлемдегі көшбасшы ел­дердің бірі саналады. Африкадағы жо­ғары сұранысты ескере отырып, Сіздің еліңізге бидай экспорттауға мүдделіміз. Ал Кенияның шәйі, кофесі мен гүлі әлем­ге әйгілі. Сондықтан біз Қазақстанда Ке­ния сауда хабын ашуға ниеттіміз. Сол ар­қылы Сіздің елдің бизнесі Еуразия на­рығына дендеп ене алады. Сонымен қа­тар аграрлық саладағы бірлескен білім беру бастамасын құптаймыз. Кениялық сту­денттер мен мамандарды оқу орын­дары­мызда қуана қарсы аламыз, – деді Мем­лекет басшысы.

Президенттің айтуынша, тау-кен өнер­кәсібі және геологиялық барлау екі­жақ­ты ықпалдастықтың маңызды бағыты са­налады.

– Қазақстан мен Кенияда сирек кез­десе­тін элементтердің және аса маңызды минералдардың мол қоры бар. Таза энергияға көшу, цифрлық технология және озық өндіріс салаларында жаһандық сұ­раныстың ұлғаюына байланысты атал­ған қазба байлықтардың маңызы арта түсті. Осы орайда геология, барлау, өн­діру және өңдеу бағытында өзара тиімді ын­тымақтастық құруға айтарлықтай мүм­кіндік бар екенін көріп отырмыз. Қа­зақстан осы саладағы білімі мен тә­жірибесін бөлісуге дайын. «Самұрық-Қа­зына» мен NAMICO компаниясы ара­сында жасалған Кениядағы инвес­тиция­лық жобаны жүзеге асыру туралы ке­лісімді құптаймыз. Оның аясында та­рап­тар жер қойнауын пайдалану, гео­ло­гия­лық барлау, бағалау және ілгерілету жұ­мыстарымен айналысады. Бұл құжат тау-кен өндірісі секторындағы бірлескен жо­баларды іске қосуға берік негіз қалай­ды, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Мемлекет басшысы жасанды интел­лект және цифрландыру саласындағы ынтымақтастықтың маңызына назар ау­дарды. Оның айтуынша, Кения Аф­ри­ка­ның «Кремний саваннасы» ретінде кеңі­нен танымал.

– Қазақстан GovTech және FinTech са­лаларында мол тәжірибе жинады. Бұл ре­т­те электрондық үкіметке және зама­науи банк инфрақұрылымына қатысты үздік шешімдерін бөлісуге дайын. Со­нымен қатар жасанды интеллект және ға­­­рышты игеру саласында ынты­мақ­тас­тық орнатқымыз келеді. Бүгін қол қойыл­­ған IT, ғарыш технологиясы сала­ларындағы бірқатар меморандум елде­рі­міздің нәтижелі әрі ұзақмерзімді серік­тес­тігіне жол ашатыны анық, – деді Қа­зақ­стан Президенті.

Қасым-Жомарт Тоқаев «Астана» ха­лықаралық қаржы орталығы (АХҚО) мен Найроби халықаралық қаржы орталығы ара­сындағы әріптестікті құптады. Мем­ле­кет басшысы кениялық компанияларды АХҚО мүмкіндіктерін белсенді пай­да­ланып, Орталық Азияда және одан тыс­қары жерлерде бизнесін көркейтуге ша­қырды.

Президенттің пікірінше, бүгінде Қа­зақ­станның туризм саласы қарқынды да­мып келеді, осы орайда «шытырман оқи­ғаға толы» туризмді дамытқан жөн.

Мемлекет басшысы бүгінгі форум Қа­зақстан мен Кения арасындағы ын­тымақтастық әлеуетін көрсеткенін атап өтті. Сондай-ақ экономикалық байла­ныс­тарды нығайтуға қос тараптың да ниет­ті екенін жеткізді.

Уильям Руто Кения мен Қазақстан ық­­­­палдаса отырып, Африка және Орта­лық Азия арасында жаңа экономика­лық көпір орната алатынына сенімді екенін айтты.

– Осында жиналған бизнес көш­бас­шы­ларын диалогтан – келісімге, бай­ла­ныс орнатудан инвестицияға көшуге, қос халықтың игілігі үшін жаңа жұмыс орын­да­рын ашуға, өнеркәсіп орындарын да­мы­туға шақырамын. Іскерлік ықпал­дас­тықты ілгерілету үшін Астана мен Най­роби арасында тікелей әуе қатынасын ашу­дың перспективасы мол. Шығыс Аф­рика нарығына қызығушылық та­ныт­қан қазақстандық компанияларға Мом­баса мен Ламу порттары қызмет етуге әр­дайым әзір. Бүгін біздің елімізден ке­летін тауарларға арналған Астанада ло­гистикалық хаб салу жөнінде уағдаластық. Мен бұған қуаныштымын, – деді Кения Президенті.

Қазақстан мен Кения президенттері Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығын да аралап көрді.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Кения Президенті Уильям Руто Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығына барып, елдің басты технологиялық хабы саналатын кешеннің әлеуетімен танысты.

Премьер-министрдің орынбасары – Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев мемлекеттер басшыларына музей экспозициясы мен ЖИ-кинотеатрын көрсетіп, орталықтың ұзақмерзімді даму стратегиясы туралы мәлімет берді.

Президенттерге Astana Smart City жүйесі және оның бейнеталдау, қоғам­дық қауіпсіздік, көлік ағыны мен қала­лық қызметтерді онлайн режимде үйлес­тіру салаларындағы мүмкіндіктері баян­далды.

Бұдан кейін Қазақстан мен Кения президенттері «Астана» халықаралық қаржы орталығына барды.

Мемлекеттер басшыларына Қазақ­стан мен Кения арасында инвестиция тартуға және халықаралық қаржылық ын­тымақтастықты кеңейтуге арналған өңір­лік алаң ретінде АХҚО қызметі та­ныс­тырылды.

Қасым-Жомарт Тоқаев пен Уильям Рутоға АХҚО басқарушысы Ренат Бек­тұров орталықтың негізгі бағыттары, со­ның ішінде капитал нарығын қалып­тастыру, орнықты, «жасыл», ислам және авиа қаржыландыруды дамыту, сондай-ақ аталған алаңға халықаралық компа­ния­лардың қатысуын кеңейту шаралары жө­нінде әңгімеледі.

Орталықтың экожүйесінде 90 елден кел­ген 5 600-ден аса компания тіркелген. Осы жылдарда тартылған инвестиция кө­лемі 21,8 миллиард доллардан асты. Ор­талық жұмыс істей бастағаннан бері АХҚО қатысушылары ел бюджетіне 317,4 миллиард теңге салық төледі.